Ik weet dat hij begonnen is Emma te bewerken vanaf het moment dat hij naar Amsterdam verhuisd is vanwege zijn nieuwe baan, maar vooral om weer in de buurt van zijn moeder te wonen, met wie hij een zeer ongezonde band heeft. Plotseling moest Emma de hele vakantie naar Amsterdam omdat hij daarvoor zo weinig tijd voor haar had gehad in verband met zijn verhuizing. Dat vond ik al belachelijk, want waarom kun je in een periode dat je aan het verbouwen bent niet een weekend vrijmaken voor je dochter. Ik heb ook dingen die ik moet doen in de weekends en ’s avonds, dat betekent toch niet dat ik dan de zorg voor mijn dochter maar even uitbesteed? Maar zo is hij altijd geweest. Zijn werk, of zijn plannen gaan altijd voor.

Je moet niet denken dat hij een keer extra op kon passen toen ik in de rotzooi zat vanwege een nieuwe keuken die moest worden ingebouwd. Ik heb het hem wel gevraagd natuurlijk, maar het kwam meneer dat weekend nou net niet uit, want hij had een feest van zijn oude dispuut. Dan denk ik: wat is nou belangrijker, je kind of een groep vrienden uit je studententijd? En ik wilde niet dat hij het kind weer bij mijn schoonouders zou dumpen. Want dat deed hij regelmatig, toen ze nog te jong was om alleen thuis te blijven. Dan moet hij in het weekend nog naar zijn kantoor en dan levert hij Emma bij zijn moeder af. Zonder dat tegen mij te zeggen, want als hij dat gedaan had dan had ik haar niet laten gaan.

Mijn schoonmoeder is namelijk een verschrikkelijk mens. Zij heeft mij nooit geaccepteerd als vrouw van haar volmaakte zoon. Jaap is haar slimste en mooiste kind en niemand zou in haar ogen goed genoeg zijn geweest voor hem, dus ik zeker niet. Ze heeft dan ook duidelijk laten merken dat ze blij was toen we uit elkaar gingen. Ze had het wel zien aankomen omdat wij toch wel heel verschillend waren. Dat kreeg ik aan de telefoon te horen toen ze zogenaamd opbelde om te zeggen dat ze mij veel sterkte wenste. Uiteindelijk ging het er alleen maar om dat ik toestemming moest geven om het huis te verkopen. Wat ik uiteraard niet gedaan heb. Ik vond het belangrijk dat Emma in haar vertrouwde omgeving kon blijven. Uiteindelijk heeft Jaap dat geaccepteerd, maar zij moest zich er natuurlijk toch nog een keer tegenaan bemoeien.

Ik weet zeker dat zij tegen Emma heel negatief over mij praat. Voor Emma was het natuurlijk aanvankelijk heel moeilijk om te accepteren dat haar vader een relatie had met een ander en ons in de steek liet. Ik weet gewoon dat schoonmoeder haar heeft gezegd dat het allemaal aan mij lag. Ik kon het altijd aan Emma merken als ze daar geweest was. Dan was ze anders tegen mij, afstandelijk, bijna vijandig, terwijl wij altijd heel close zijn geweest. Na een paar dagen trok ze dan wel weer bij, maar ik zie nu dat ze heel subtiel al die tijd bezig zijn geweest om Emma van mij af te pakken. Dat is hun wraak omdat ik geweigerd heb het huis te verkopen. Zo misselijk vind ik dat. Maar ergste vind ik dat het niet goed is voor Emma om daar te blijven wonen. Ze wordt door haar oma en vader vreselijk verwend. Toen ik haar zag na de vakantie had ze allemaal nieuwe kleding, ze heeft de nieuwste mobiel, een laptop, kortom alles wat ik haar niet kan geven. Bovendien speelt mee dat het afgelopen jaar niet zo lekker liep op school. Niet omdat ze het niet kan, maar omdat ze te weinig uitvoert. Nu wil ze naar de havo in plaats van het vwo. Ik vind dat zonde, maar haar vader vindt het natuurlijk prima. Ik neem het Emma niet kwalijk. Zij vindt het spannend in Amsterdam, welk meisje van 15 zou dat niet vinden en ze geniet van haar vrijheid daar, maar ik weet dat het niet goed voor haar is, omdat ze die vrijheid niet aankan.’

Het verhaal van Jaap
‘Emma is 15’, zegt Jaap. ‘Haar moeder kan wel proberen om haar via een juridische procedure te dwingen om bij haar te blijven wonen, maar op die leeftijd telt voor de rechter de wens van een kind. En Emma heeft zelf te kennen gegeven dat ze bij mij wil wonen. Dat ik haar heb overgehaald, zoals Marion mij verwijt, is natuurlijk onzin. Voor mij is het best ingrijpend om de zorg voor Emma over te nemen. Het betekent dat ik minder naar het buitenland kan wat voor mijn werk wel vaak noodzakelijk is. Bovendien: als Emma gelukkig was geweest bij haar moeder, dan had ik wel kunnen proberen om haar hierheen te halen, maar dan zou dat nooit gelukt zijn. Ik heb haar dus niet overgehaald en zeker niet omgekocht zoals me ook verweten is.

Ik ben me er maar al te goed van bewust dat een meisje haar moeder nodig heeft en ik heb nooit lelijk gepraat over Marion. Omgekeerd is dat wel gebeurd. Ik was natuurlijk de boosdoener toen wij uit elkaar gingen. Ergens begrijp ik dat ook wel, want ik had een andere relatie. Maar die relatie kwam natuurlijk niet uit het niets. Het ging al heel lang niet goed tussen Marion en mij. Ik wil haar daar zeker niet alleen de schuld van geven. Ik weet dat ik me teveel in mijn werk begraven heb. Dat was niet goed. Maar achteraf realiseer ik me dat het ook een soort vlucht was. Thuis was het namelijk niet bepaald ontspannen. Marion is iemand die altijd wel iets heeft waar ze zich druk over maakt of waar ze boos over is. Ik kon steeds minder tegen die voortdurende verwijten en tegen de kilte die tussen ons was. We zijn nog in relatietherapie geweest, ook natuurlijk vanwege Emma. Maar in die therapie ging het net als thuis. Het was voor Marion een kans om nog eens alles te spuien wat haar dwars zat over mij. Dus ben ik op een bepaald moment afgehaakt. Niet goed, ik weet het, maar eigenlijk realiseerde ik me toen al dat mijn gevoel voor haar ver weg was.

Ik dacht en dat heb ik ook in die therapie gezegd: ‘Als ik echt zo’n klootzak ben als jij zegt, als ik je echt zo ongelukkig maak, wat doe ik dan nog hier? Dan is het voor ons allemaal beter als ik vertrek.’ Vanwege Emma ben ik gebleven bij een vrouw met wie ik niet kon praten en die al jaren nauwelijks verdroeg dat ik haar aanraakte. Ik ben zeker niet op zoek geweest naar een andere relatie, het is me overkomen en ik had er geen verweer tegen. Marion zal me dat nooit kunnen vergeven en zal nooit inzien dat  ze voor een deel de schuld bij zichzelf moet zoeken. Mijn moeder heeft haar dat wel eens voorzichtig duidelijk proberen te maken. Ik was daar niet blij mee, want ik wist dat Marions woede daardoor alleen nog maar groter zou worden.

Ze heeft, vanaf het moment dat ik uit huis gegaan ben, alleen maar geprobeerd mij dwars te zitten en mij en mijn vriendin zwart te maken. Ze beweert dat ze tegen Emma niet negatief over mij gepraat heeft.Van Emma hoor ik heel wat anders. Niet alleen heeft ze in aanwezigheid van het kind uren gepraat en gebeld met vriendinnen om haar ellende te bespreken (meestal nadat ze gedronken had) maar Emma heeft ook meegemaakt dat ze haar bed niet uitkwam of dagen zat te huilen. Daar komt die hele ellende over de financiën bij. Marion koppelde dat aan elkaar: als ik niet  over de brug kwam dan moest ik niet denken dat ik Emma ooit nog te zien kreeg. Omdat het moest ophouden heb ik tegen het advies van mijn advocaat in goed gevonden dat zij het huis hield en heb ik daarvoor een veel te kleine uitkoopsom gevraagd. Financieel heeft ze het  goed, maar mijn hoop dat haar dat een beetje zou verzachten is niet uitgekomen. Ze blijft zichzelf als slachtoffer zien en ik begrijp dat Emma daar genoeg van heeft. Ik wil dat mijn dochter geniet van haar jeugd en die ruimte krijgt ze bij haar moeder niet.’

De therapie
Na de gesprekken met Jaap en Marion apart spreek ik Emma. Ik zie een afwerende puber die meteen te kennen geeft dat ik niet moest denken dat ze terug gaat naar haar moeder: Haar ouders waren nu drie jaar uit elkaar. Zij had drie jaar bij haar moeder gewoond en nu ging ze drie jaar naar haar vader. Dat leek haar niet meer dan eerlijk. Daarna ging ze studeren en op kamers wonen. Even opende ze zich enigszins, toen ze vertelde hoe moeilijk ze het vond dat haar moeder zo verdrietig was, maar daarna verdween ze weer achter het muurtje dat ze ter bescherming van zichzelf had opgebouwd: Haar moeder moest zelf maar een keer zorgen dat ze weer een leven kreeg en eens ophouden met huilen en klagen over wat haar was aangedaan. Zij, Emma had geen zin om steeds maar die verhalen aan te horen over hoe moeilijk ze het had. Ze wilde ook gewoon een beetje een leuk leven hebben.

Bij haar vader had ze tenminste een beetje vrijheid en het was er gewoon normaal, gezellig. Dus met haar was niks aan de hand. Alles ging prima, haar nieuwe school was leuk, ze kon het goed vinden met papa’s vriendin en ze zou heus regelmatig haar moeder opzoeken, maar niet ieder weekend en ook niet een keer per twee weken want ze had ook haar dingen in Amsterdam.

Het beeld van dat meisje, zo boos en zo hard bezig om haar verdriet en schuldgevoel weg te dringen, zag ik regelmatig voor me tijdens een tweetal gesprekken die ik daarna had met Jaap en Marion samen. Doel van die gesprekken was om hen aan te spreken als ouders van Emma. Ik probeerde hun uit te leggen dat Emma wel heel stoer en volwassen deed maar dat het voor haar, net als voor elk kind van gescheiden ouders verschrikkelijk was om tussen haar vechtende vader en moeder in te staan. Dus, pleitte ik, konden ze in het belang van Emma niet proberen om met respect over en met elkaar te praten zodat ze hun dochter niet opzadelden met het gevoel dat ze ofwel haar vader of haar moeder in de steek liet.

Ik heb me zelden zo machteloos gevoeld. Ik praatte als Brugman. Ik praatte te veel. Ik praatte, omdat, zodra ik ophield met praten, de strijd tussen Marion en Jaap weer oplaaide. Het is geen prettig gezicht om mee te maken hoe twee mensen elkaar proberen te raken en te kwetsen waar ze maar kunnen. Ik kon me steeds beter voorstellen hoe moeilijk het geweest moest zijn voor dat meisje van toen nog 12. Vanwege dat meisje deed ik mijn best om toch een tweede afspraak te maken. Misschien zou het helpen, probeerde ik uit te leggen, om eens te kijken naar wat er onder al die boosheid zat. Misschien was het niet mogelijk om te praten over hoe ze samen nog ouders van Emma konden zijn, zonder een poging te doen het verdriet en de pijn, die bij hun allebei nog zo sterk aanwezig was te begrijpen en te verwerken. Tijdens dat tweede gesprek met de ouders van Emma liep het zo uit de hand dat Jaap vertrok. ‘U ziet toch zelf dat het geen zin heeft om met die vrouw te praten’ zei hij over zijn schouder en sloeg de deur achter zich dicht. ‘Dit heeft hij ons hele leven gedaan,’ concludeerde Marion, ‘weglopen voor de waarheid.’

Ik heb maar niet meer gevraagd welke waarheid. Wel heb ik mezelf vaker afgevraagd of ik nog iets anders had kunnen/moeten doen. Vanwege dat meisje van inmiddels 17 of 18 dat ik daarna nooit meer gezien heb. Haar moeder heb ik nog wel een paar keer gesproken, nadat haar dochter alle contact met haar verbroken had. Ik weet niet wat ze gedaan heeft met mijn advies om eens een tijd niet meer aan Emma te trekken, maar haar in een brief te laten weten dat ze van haar hield en dat ze er altijd voor haar zou zijn als Emma er aan toe was haar weer te zien. Een Salomonsoordeel, zo voelde het en Marion was er niet blij mee. Ze had meer van mij verwacht en ik ook van mezelf.


Bron afbeelding: lovechitchat.com