Catherine.nl

Janny Moffie-Bolle overleefde Auschwitz-Birkenau, Gross-Rosen, Gräben en Bergen-Belsen. In dit bijzondere boek legt zij rekenschap af van wat zij in een lang leven heeft ervaren en hoe zij heeft standgehouden. Van haar ‘rijke’ joodse jeugd, via ontmenselijkte kampen, tot en met haar naoorlogse jaren komt zij te voorschijn als een uitzonderlijk weerbare en vastbesloten vrouw.

Dit verhaal is een weergave van vele gesprekken die Esther Göbel met Janny Moffie-Bolle, tussen mei 2007 en december 2009 heeft gevoerd, over haar jeugd, de oorlogsjaren en de periode na de oorlog. Janny vindt het moeilijk om over haar kampervaringen te spreken, toch heeft ze haar verhaal verteld: voor haar kinderen en kleinkinderen. Een loodzware taak – de kampen hebben haar leven getekend. Terugkeren naar die tijd gaat onvermijdelijk samen met verwarring en verdriet. Het was dan ook een lang en aangrijpend proces, waarin zij haar terughoudendheid geleidelijk losliet.

Schriftjes
Op een bepaald moment, tijdens de periode van interviews, trof Janny een paar schriftjes aan die ze was vergeten. Deze bevatten haar eigen beschrijving, kort na de oorlog opgeschreven. Deze teksten heeft ze aan Esther voorgelezen en van commentaar voorzien. Ze vond dat ze nogal wat hiaten bevatten en dat bovendien sommige gebeurtenissen verzacht waren. “Het strookt niet helemaal, want toen was ik nog veel verder weg dan dat ik nu ben.” Dat heeft ze mondeling gecorrigeerd, tegelijkertijd was ze ook verrast door de gedetailleerdheid van de beschrijvingen.

Janny’s relaas eindigt niet bij haar bevrijding uit Bergen-Belsen. De soms ontluisterende ‘ontvangst’ in Nederland en het opbouwen van een nieuw leven, vrijwel zonder vrienden en familie, zijn een wezenlijk onderdeel van haar verhaal. Ook de beschrijving van het leven vóór de oorlog maakt pijnlijk duidelijk hoeveel er verloren is gegaan. Janny heeft bovendien – dit is vrij uitzonderlijk - relatief veel foto’s van vóór de oorlog, die op onderduikadressen bewaard zijn gebleven.

Slechts enkele getuigen kunnen nu nog uit eigen herinnering spreken over hun kampervaringen. Janny Moffie-Bolle is één van hen.

Informatie over het boek
Esther Göbel & Janny Moffie-Bolle
Een hemel zonder vogels – Het aangrijpende levens verhaal van Janny Moffie-Bolle
Uitgeverij Balans

Winactie

Deze actie is helaas afgelopen. De winnaars krijgen zo spoedig mogelijk bericht.